İnsanın merakıyla başa çıkamayacağı bu köy, tarihin derinliklerinden, zaman gergefinin iImeklerinden haberler veren çok kadim bir köydür. Büyük Kafkasların, 3.500 – 4000 rakımlara varan yükseklikteki Şahdağ, Tufandağ, Hinalık Dağlar, Kızıl Kayalar gibi zirvelerin arasında, 2.200 rakımın üzerinde yerleşmiş, kültür abidesi, yaşayan bir müze Kınalık köyü.
Araştırmalara göre 5.000 yıl öncesine ait olduğu düşünülen eşyaların bulunduğu Kınalık’ta, o günlerden bu günlere kadar hala canlı hayatın kesintisiz devam ettiği ve sıra dışı bir yaşamın olduğu görülmüştür. Araştırdıkça peşini bırakamayacağınız bir hal alır Kınalık. Mesela Kınalık ismi çevredeki dağların, Kına rengine benzemesiyle alakalı olduğu anlatılır.
Burada yaşayan halka, köyün ismine nisbetle Kınalık dense de halk kendini millet olarak Ketiş diye isimlendirmektedir. Halkın anlattığına göre kendi dillerinde Ketiş sözü -Nuh (as) oğlu- anlamına gelmektedir. Tufan hadisesinden sonra Nuh (as) in gemisi bu coğrafyalarda karaya oturduğu ve bazı alametlerin bulunduğu anlatılmaktadır. Yine Nuh (as) in kabri şerifleri buraya çok uzak sayılmayan Nahçıvan’da yer almaktadır. Yani insanlığın ikinci babası sayılan Nuh (as)’in evlatları, tufandan sonra yeryüzüne bu coğrafyadan yayılmıştır. Ketiş sözü de Nuh (as) oğlu demek olduğu için, düşündüğümüzde sanki o gün bu dağın tepesine çekilmişler, diğer insanlara karışmadan yaşayarak günümüze gelmişler Ketişler.
Ketişler diğer insanlarla iletişimlerini coğrafyanın da etkisiyle sınırlı tutmuşlar, başka dillerle herhangi bir kelime alışverişi yapmamışlar. Bu yüzden de dilleri yeryüzündeki hiçbir dile benzememektedir. Ketiş dilini yaklaşık iki üç bin kişi konuşmaktadır. İşte bu yüzden iki -üç bin kişilik bir millet olmaları ayrıca dikkatleri çekmektedir.
Dilleriyle alakalı çok araştırmalar yapılmış. Dil bilimciler, dili inceleyip seslere uygun bir şekilde 72, 77 harfe kadar çıkan alfabeler yapmışlar. Dilleri koruma altına alınmiş. Günümüzde de Ketiş dilinin unutulmaması için Kınalıktakı okulllarında Ketiş dilinde ve Azerbaycan dilinde, eğitimler verilmektedir.
Şahdağ etnik gruplarından birisi olan Ketişler, din olarak geçmişte bu coğrafyada varlığı bilinen farklı dinlere mensup olmuşlar, ama 7. Asırda İslamiyet’in bu toprakları şereflendirmesiyle, Müslüman olmuşlar. O gün bu gündür akaidlerini bozmadan da günümüze gelmişler.
Kafkas zirvelerinde ki bu köye ulaşım, daha yakın tarihlere kadar ancak at ile sağlanabilmekteydi. Yeni yapılan karayolu ile yerli ve yabancı ziyaretçiler burayı akın akın ziyaret etmeye başlamıştır. Kınalik halkı da misafirlerine sıcak sofralarını açarak misafirperverliklerini göstermeye devam etmektedir.
